Wat is de definitie van een grondgolf ?

Een grondgolf bij radiopropagatie is technisch gezien de som van drie verschillende componenten die samen de verbinding tussen zender en ontvanger vormen:

  • Oppervlaktegolf (Surface wave): Dit deel van de golf “kleeft” aan het aardoppervlak en volgt de kromming van de aarde. Deze component is dominant bij lage frequenties (zoals de middengolf en lange golf) en is verantwoordelijk voor bereik voorbij de horizon.
  • Directe golf (Direct wave): Dit is de component die zich in een rechte lijn (“line-of-sight”) rechtstreeks van de zendantenne naar de ontvangstantenne verplaatst.
  • Gereflecteerde golf (Ground-reflected wave): Dit deel van het signaal bereikt de ontvanger na een reflectie op de aarde of andere grote objecten. 
De combinatie van de directe en gereflecteerde golf wordt vaak ook de ruimtegolf (space wave) genoemd. In de praktijk is de oppervlaktegolf de belangrijkste factor voor lokale radio-ontvangst overdag bij lagere frequenties. 

Onderstaande geeft een grafiek voor Oppervlaktegolf geleiding in zeewater.

Over zeewater reikt de grondgolf op 3,6 MHz aanzienlijk verder dan over land. Bij een zendvermogen van

100 Watt en een ontvangststerkte van S9 ligt het bereik over zee doorgaans tussen de 250 en 350 kilometer. 

De redenen voor dit  bereik zijn: 
  • Hoge geleidbaarheid: Zeewater heeft een extreem goede elektrische geleidbaarheid (σ≈4 tot 5 S/msigma is approximately equal to 4 tot 5 S/m𝜎≈4 tot 5S/m), waardoor de grondgolf veel minder snel in de bodem wordt geabsorbeerd dan bij land.
  • Minder demping: Waar de grondgolf over land na ongeveer 100 km snel in sterkte afneemt, blijft het signaal over zee veel langer boven de S9-drempelwaarde (50 µV).
  • Verticale polarisatie: Net als boven land is dit bereik alleen haalbaar met een verticaal gepolariseerde antenne, horizontale signalen worden ook door zeewater snel gedempt. 

Dit is informatie over de grondgolf propagatie in gemiddelde Nederlandse grond.

Bij een frequentie van 3,6 MHz (80-meterband), een zendvermogen van 100 Watt en ontvangst met een sterkte van S9, reikt de grondgolf bij gemiddelde Nederlandse grondcondities over een afstand van ongeveer 80 tot 100 kilometer. 
Hier zijn de belangrijkste factoren die dit bereik bepalen:
  • Grondgeleiding: De gemiddelde Nederlandse bodem (vaak vochtige zavel of klei) heeft een relatief goede geleidbaarheid, wat gunstig is voor grondgolfpropagatie in vergelijking met droge zandgrond.
  • Frequentie-invloed: Op lagere frequenties (zoals de 160-meterband) reikt de grondgolf verder (tot ~200 km), maar bij 3,6 MHz nemen de verliezen door de bodem sneller toe.
  • Signaalsterkte (S9): Voor een S9-rapportage (50 µV op 50 Ohm) is een aanzienlijke veldsterkte nodig. Terwijl een zwakker signaal (S1-S3) nog hoorbaar kan zijn tot ruim over de 150 km, beperkt de eis van een “S9-signaal” het effectieve bereik tot de genoemde 80-100 km.
  • Polarisatie: Dit bereik wordt alleen behaald met verticale polarisatie. Bij horizontale polarisatie wordt het signaal vrijwel direct door de grond geabsorbeerd. 
Bovenstaande met AI gegenereerd.
Dus het zijn de horizontaal gepolariseerde antennes die de afstand beperken tot enkele kilometers oppervlaktegolf.
De 30 km die je vaak hoort is de line of sight (LOS) die nog een verbinding mogelijk maakt met horizontale polarisatie op 10 tot 15 meter hoogte.
Om dan te beweren dat de grondgolf  niet verder reikt dan ongeveer 30 km is dus niet juist.
Juist is dat de grondgolf op 80 meter wel 80 tot 120 km kan reiken, bij verticale polarisatie en afhankelijk van  de grondsoort.